بی اختیاری مدفوع (بی اختیاری روده) و درمان سریع و قطعی آن

بی اختیاری مدفوع

بی اختیاری مدفوع یا بی اختیاری روده به از دست دادن توانایی شخص در کنترل دفع مدفوع گفته شده و نوعی بیماری محسوب میشود. علائم این اختلال از نشت مدفوع هنگام دفع گاز روده تا از بین رفتن کامل کنترل روده متغیر است. اما بیماری در هر مرحله ای که باشد، بیماران معمولاً از بازگو کردن آن در حضور پزشک شرم دارند. اما بهتر است این ترس یا خجالت را کنار بگذارید، زیرا هر چقدر که دیرتر برای درمان اقدام کنید، بیماری شما نیز به همان نسبت پیچیده تر خواهد شد و مسلماً کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

علائم

بی اختیاری مدفوع میتواند موقتی و یا دائمی باشد. به طور مثال خیلی افراد پس از تحمل یک دوره اسهال دچار این اختلال میشوند. که در این صورت بی اختیاری مشکل جدی محسوب نشده و خود به خود رفع میشود. اما در صورتی که بی اختیاری مزمن شود و یا عود کند، نیاز به درمان فوری است.

لازم است حتما در رابطه با درمان این بیماری با پزشک خود مشورت نمایید. سایر علائم همراه با بی اختیاری روده به این شرح است.

  • اسهال
  • یبوست
  • گاز و نفخ

در صورت تجربه این علائم با پزشک خود مشورت کنید. زیرا هر مقدار زمان بگذرد، درمان نیز پیچیده تر خواهد شد و مدت زمان بیشتری نیاز دارد.

بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟

دریچه خروجی مقعد با عضله ای به نام اسفنکتر مقعدی پوشانده شده است. این عضله در حالت معمول تحت اختیار شخص باز و بسته میشود. کار این عضله کمک به دفع مدفوع است. در صورتی که به هر دلیلی این عضله آسیب ببیند، اختیار کنترل از بین میرود. مهمترین دلایلی که باعث آسیب دیدن این عضله می شوند، عبارتند از :

بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟

آسیب های عصبی

هر عاملی که اعصاب این عضله را تحت تاثیر قرار دهد، می تواند علت این مشکل باشد. بی اختیاری مدفوع در ضایعه نخاعی شایع ترین علت مرتبط با آسیب های عصبی است. بعد از آن عوامل دیگری مثل زایمان طبیعی، وارد کردن فشار به عضله اسفنکتر یا سکته مغزی نیز می توانند عامل این مشکل باشند.

به علاوه بیماریهایی دیابت و بیماری مولتیپل اسکلروزیس نیز می توانند بر روی این اعصاب تأثیر بگذارند و باعث آسیب شوند که منجر به بی اختیاری مدفوع می شود. در ضمن در برخی موارد آلزایمر و زوال عقل نیز می توانند عامل این بیماری باشند.

یبوست

 یبوست مزمن می تواند باعث آسیب دیدن عضله شود. در این بیماری مدفوع به سختی و تنها با اعمال فشار از مقعد خارج میشود. بنابراین عضله کشیده شده و آسیب خواهد دید. همچنین یبوست مزمن ممکن است باعث آسیب عصبی و منجر به بی اختیاری مدفوع شود.

اسهال

کنترل اسهال یا مدفوع آبکی می تواند فشار بسیار زیادی را بر عضله وارد کند. تکرار مداوم این شرایط می تواند سلامت عضله را تحت تاثیر قرار دهد و منجر به بی اختیاری مدفوع شود.

بواسیر

بیماری بواسیر یا هموروئید موجب متورم شدن سیاهرگ های مقعدی میشود. تورم این سیاهرگ ها باعث می شود که مقعد شما به طور کامل بسته نشود، بنابراین مقداری مدفوع از مقعد خارج خواهد شد.

از دست دادن رفتن خاصیت کشسانی راست روده

 به طور معمول، راست روده خاصیت کشسانی دارد. اما ممکن است در اثر عواملی مثل عمل جراحی، پرتودرمانی یا بیماری التهابی روده این خاصیت خود را از دست بدهد. بنابراین مدفوع از مقعد خارج میشود.

جراحی مقعد

جراحی های انجام شده بر روی مقعد، برای درمان بواسیر می تواند باعث آسیب عضلات و اعصاب شده و منجر به بی اختیاری مدفوع شود.

 پرولاپس یا افتادگی روده

پرولاپس روده شامل افتادگی بخشی از رکتوم یا راست روده به داخل مقعد است. در بعضی موارد این حالت می تواند به بی اختیاری بیانجامد.

در بیشتر افراد، بیشتر از یک علت برای این مشکل وجود دارد. بی اختیاری مدفوع در بارداری و در کودکان معمولاً موقتی است و مشکل جدی محسوب نمیشود.

عوارض

عوارض بی اختیاری مدفوع ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  • مشکلات روحی : از دست دادن کنترل عملکردهای بدن می تواند موجب شرمساری، ناامیدی و افسردگی شود. معمولاً افراد مبتلا به بی اختیاری مدفوع سعی میکنند مشکل را پنهان کنند.
  • سوزش پوست : پوست اطراف مقعد ظریف و حساس است. تماس مکرر با مدفوع می تواند منجر به درد و خارش و یا حتی زخم شود.

پیشگیری 

همیشه هم امکان جلوگیری از این وضعیت وجود ندارد. اما با برخی راهکارها می توان احتمال بروز بیماری را کاهش داد.

  • پیشگیری از یبوست : با انجام راهکارهایی مثل ورزش، افزایش مصرف فیبر و مایعات می توان از یبوست جلوگیری و یا آن را درمان نمود.
  • درمان سریع اسهال : در صورت ابتلا به اسهال مزمن باید هرچه سریع تر برای درمان اقدام کنید. تا از بروز عوارضی مثل بی اختیاری جلوگیری شود.
  • فشاری به مقعد وارد نکنید: اعمال فشار به مقعد هنگام دفع میتواند باعث تضعیف عضلات شده و به اعصاب آن ها آسیب وارد کند.

تشخیص

مانومتری مقعد برای تشخیص بی اختیاری مدفوع

در اولین مرحله تشخیص پزشک معاینات جسمی انجام داده و مقعد را مورد بررسی قرار میدهد. ممکن است توسط یک پروب مقعد احتمال آسیب های عصبی را بررسی کند. در مرحله بعد پزشک از آزمایشات زیر برای تشخیص علت این وضعیت استفاده می نماید:

  • معاینه انگشتی مقعد : پزشک برای ارزیابی قدرت عضلات اسفنکتر و بررسی هرگونه ناهنجاری در ناحیه رکتوم، انگشت چرب شده خود را به داخل روده وارد می کند. 
  • مانومتری مقعد : برای این منظور یک لوله باریک و انعطاف پذیر درون مقعد و روده وارد می شود. یک بالون کوچک در نوک لوله وجود دارد که باد می شود. این آزمایش با هدف اندازه گیری سفتی اسفنکتر مقعد، حساسیت و عملکرد رکتوم انجام میشود.
  • سونوگرافی مقعد : ابزاری باریک وارد مقعد و روده می شود تا ساختار اسفنکتر شما را ارزیابی کند. 
  • پروکتوگرافی : این آزمایش تصویر برداری ویدیویی با اشعه ایکس انجام میشود و میزان تحمل عضله در حفظ مدفوع را بررسی می کند.
  • کولونوسکوپی : نوعی آزمایش است که ناحیه رکتوم (راست روده)، روده و مقعد را بررسی می کند. این آزمایش یک لوله انعطاف پذیر است که به داخل روده شما وارد می شود تا کل روده بزرگ را معاینه کند.

درمان 

بسته به علت بیماری درمان های مختلفی انجام میشود. برخی از روشهای درمانی به این شرح است:

داروها

اگر اسهال علت این وضعیت باشد، مصرف داروهای ضد اسهال مانند لوپرامید هیدروکلراید، دی فنوکسیلات و سولفات آتروپین (لوموتیل) توصیه میشود. اما در صورتی که یبوست مزمن باعث بی اختیاری شود، مصرف ملین های مانند متیل سلولز (سیتروسل) و پسیلیوم توصیه میشود.

درمان خانگی بی اختیاری مدفوع 

یک روش درمان بی اختیاری مدفوع در طب سنتی تغییر در رژیم غذایی است. زیرا آنچه می خورید و می نوشید بر قوام مدفوع تأثیر می گذارد. اگر یبوست عامل بی اختیاری مدفوع است، پزشک نوشیدن مایعات زیاد و مصرف غذاهای سرشار از فیبر را توصیه میکند. فیبر غالباً در میوه ها، سبزیجات و نان های غلات سبوس دار و غلات وجود دارد. حداکثر 25 گرم فیبر در طول روز مصرف کنید. بیشتر از این مقدار ممکن است، باعث تجمع گاز در روده ها شود. همچنین حداقل 8 لیوان آب بنوشید.

اگر اسهال در ایجاد بی اختیاری نقش دارد، غذاهای پر فیبر می توانند حجم مدفوع را افزایش داده و آب آن را کاهش دهد. غذاهایی که می توانند باعث اسهال شده یا گاز روده را افزایش میدهند. شامل غذاهای پر ادویه، غذاهای چرب و لبنیات هستند. به علاوه نوشیدنی های حاوی کافئین، الکل و شیرین کننده های مصنوعی. می توانند به عنوان ملین عمل کنند.

ورزش درمانی

درمان بی اختیاری روده با ورزش

اگر آسیب عصبی علت بی اختیاری مدفوع باشد، پزشک برای بازیابی قدرت عضلات انجام یک سری تمرینات ورزشی خاص را توصیه میکند. این ورزشها می توانند قدرت کنترل اسفنکتر مقعد را افزایش دهند. برخی از این تمرینات ورزشی عبارتند از:

  • بیوفیدبک : شامل تمرینات ساده ای است که توسط متخصصین فیزیوتراپی انجام میشود. این تمرینات قدرت عضلات مقعد را افزایش می دهند. در واقع به شخص آموزش داده میشود که چگونه عضلات را منقبض نماید. ممکن است این آموزش ها با کمک مانومتری مقعد و یک بالون رکتال انجام شود.
  • ورزش کگل : ورزش کگل عضلات کف لگن را تقویت می کند و ممکن است به کاهش بی اختیاری کمک کند. برای آشنایی بیشتر با این تمرینات توصیه می کنیم. صفحه ورزش کگل را مطالعه نمایید.

تزریق حجم دهنده ها

تزریق این مواد غیر قابل جذب می تواند دیواره های مقعد را ضخیم تر کرده و با جلوگیری از نشت مدفوع به درمان قطعی این مشکل کمک می کند.

تحریک عصب ساکرال 

اعصاب ساکرال از نخاع به عضلات لگن منتهی می شود و احساس و قدرت عضلات اسفنکتر رکتوم و مقعد را تنظیم می کند. تحریک این اعصاب با ضربات الکتریکی می تواند ماهیچه های روده را تقویت کند. برای این منظور وسیله ای را در موضوع قرار میدهند تا ضربات الکتریکی کوچکی را به طور مداوم به اعصاب این ناحیه بفرستد و ماهیچه ها را تقویت کند.

عمل جراحی

در صورتی که سایر روشها پاسخگوی درمان نیستند و یا یک مشکل اساسی علت بی اختیاری مدفوع است. ممکن است نیاز به جراحی باشد. درمان پرولاپس رکتوم یا آسیب دیدن اسفنکتر ناشی از زایمان نیاز به جراحی دارد. در مواردی نیز عضله آسیب دیده با یک عضله مصنوعی تعویض میشود. برداشتن کامل روده نیز در موارد نادری انجام میگیرد.

برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم؟

بی اختیاری مدفوع مربوط به مشکلات مربوط به دستگاه گوارش است، بنابراین بهتر است با یک متخصص گوارش در این مورد مشورت نمایید.

مراقبت های لازم از پوست حین بی اختیاری چیست؟

  • تمیز و خشک نگه داشتن سطح پوست اطراف مقعد می تواند تا حد زیادی از بروز ناراحتی های بیشتر جلوگیری نماید. بعد از هر بار نشت مدفوع موضع را با آب بشویید و خشک کنید. حمام سیتز یا نشستن در آب گرم نیز می تواند موثر باشد.
  • استفاده زیاد از صابون یا شوینده های معطر می تواند پوست را خشک و تحریک کند. بنابراین بهتر است برای تمیز کردن مقعد از دستمال یا ترجیحاً حوله مرطوب بدون الکل استفاده نمایید.
  • کرم بزنید. کرم ها به حفظ رطوبت پوست کمک کرده و از تماس مستقیم پوست با مدفوع جلوگیری می کند. 
  • لباس زیر پنبه ای و گشاد بپوشید.
  •  لباس زیر خود را مرتباً تعویض نمایید.

زندگی با بی اختیاری مدفوع چگونه است؟

زندگی با بی اختیاری مدفوع چگونه است؟

بسیاری از افراد مبتلا به بی اختیاری به دلیل ترس، نگرانی از این مشکل ترجیح میدهند، بیشتر وقت خود را در منزل سپری کنند. اما ما برای غلبه بر این ترس راهکارهایی داریم:

  • بهتر است قبل از ترک منزل از توالت استفاده کنید.
  • باید همراه خود وسایل بهداشتی مثل پدهای پنبه ای یا لباس زیر یکبار مصرف داشته باشید.
  • وسایل لازم برای تمیز کردن و تغییر لباس خود را همراه داشته باشید.
  • با مشورت پزشک از قرص برای کاهش بوی مدفوع و گاز روده استفاده کنید.

از آنجا که بی اختیاری مدفوع می تواند ناراحت کننده باشد، لازم است برای مقابله با آن اقداماتی انجام دهید. درمان می تواند به بهبود کیفیت زندگی شما کمک کند و عزت نفس شما را بالا ببرد.

سوالات متداول

برای درمان بی اختیاری روده به چه پزشکی مراجعه کنیم؟

بهتر است ابتدا توسط یک پزشک عمومی معاینه شوید. در مرحله بعد مشورت با پزشک متخصص گوارش، پروکتولوژیست یا جراح کولورکتال توصیه میشود.

بی اختیاری روده قابل درمان است؟

بله، این بیماری در بسیاری از موارد به طور کامل قابل درمان است.

18 دیدگاه دربارهٔ «بی اختیاری مدفوع (بی اختیاری روده) و درمان سریع و قطعی آن»

  1. ممنون از مطلب خیلی کامل توضیح دادین، به نظر تون اگر فقط ورزش کنیم چه مدت طول میکشه تا از شر بیماری خلاص بشیم؟

    1. سلام، ورزش به تنهایی درمان کاملی نیست اما اگر همراه با سایر روشها انجام شود می تواند سرعت بهبودی را تا چند برابر افزایش دهد.

  2. خسته نباشین دکتر
    من تعریفتون خیلی شنیدم. من بواسیرمو با عمل جراحی برداشتم. بماند که تو بیمارستان خصوصی عمل کردم و کلی پول دادم.
    بعد از عمل کامل کنترلمو از دست دادم.
    نعریف لیزر خیلی شنیدم. میشه بی اختیاری هم با لیزر درمانش کرد؟

  3. سلام من یه خانم 30 ساله هستم. تقریبا یک سال پیش . تو بیمارستان عمل شقاق داشتم. الان دچار بی اختیاری شدم. خیلی نگرانم و ترسیدم. الان باید چیکار کنم راهنماییم کنید

    1. سلام. بی اختیاری از عوارض جراحی سنتی شقاق هست چرا که به عضلات آسیب میزنه. برای حل این مشکل به پزشکتون مراجعه کنید.

  4. سلام
    ببخشید من عمل آبسە انجام دادم کە بعد از چند ماە حالاتبدیل بە فیستول شدە و باید مجدد جراحی کنم.
    خواستم بدونم اگە با لیزر عمل بشم احتمال بی اختیاری رودە بعد از عمل وجود دارە؟
    و اگر دچار بی اختیاری بشم درمان قطعی خواهد داشت؟

    1. سلام. با انجام لیزر نیازی به نگرانی در مورد ایجاد بی اختیاری نیست. زیرا لیزر هیچ کدام از عوارض عمل جراحی را ندارد. در ضمن بی اختیاری ها معمولاً موقتی هستند و پس از چند ماه رفع میشوند. بنابراین بدون نگرانی برای درمان لیزری بیماریتون اقدام کنید.

  5. سلام وعرض ادب ببخشیدبرادرم از بدو تولد مشکل دفع مدفوع داشت عمل شد وحالش خوب شد تا سال۱۳۹۳مشکلش برگشت تو تهران پیش دکتر نحوی عمل کرد دکترگفت۳عمل داشته من یکجا انجامش دادم خودتون وشانستون دیه بعدازاون عمل قدرت کنترل مدفوعش رو از دست داده وپوشک استفاده میکنه الان۲۲سالشه وآرزوش بهبودیش شده امکانش هست درست بشه بیایم خدمتتون

  6. سلام.کسی که گاهی اوقات متوجه خروج گاز نمیشه و فقط بخاطر بو متوجه میشه ولی ارادی هم بتونه گاز روده رو خارج کنه جزو همین بیماریه ودرمان داره؟

    1. سلام، بله این بیماری درجات مختلفی داره. درمان که بله داره ولی این بستگی به میزان آسیب داره .

  7. سلام خسته نباشید
    چندوقت هست درگیر یک مشکلی هستم که آغاز این مشکل برمیگرده به پارسال..تو اتوبوس نشسته بودم احساس اجابت مزاج پیدا کردم توجه نمیکردم تا اینکه به شدت اوضاع بحرانی شد وسط راه پیاده شدم از استرس اینکه نتونم خودم رو کنترل کنم خیس عرق بودم تا اینکه با هزار زحمت یک سرویس پیدا کردم…الان از این استرس که برم جایی وسط راه اجابت مزاج پیدا کنم و نتونم سرویس پیدا کنم جایی نمیرم‌.چندبار سعی کردم برم از این سر شهر به اون سر شهر اما وسط راه از استرس دلپیچه شدید همراه با اجابت مزاج و نفخ شدید پیدا میکنم و خوب هم نمیتوانم خودم رو کنترل کنم تا به سرویس برسم…سوال من اینه که باید به روانشناس مراجعه کنم یا دکتر گوارش و روده؟چون واقعا این مشکل منو از زندگی انداخته

    1. سلام. بی تردید با پزشک مشورت کنید. مشکلتون میتونه فقط یک وسواس فکری باشه اما این احتمال هم وجود داره که دچار بی اختیاری شده باشین که البته درمان هم داره. برای معاینه حضورا تشریف بیارین.

  8. سلام به شما آقای دکتر
    حدودا ۳۰ سالمه ، مذکر
    نزدیک یکی دوسالی هست مشکلی توی کنترل خروج مدفوع دارم ، یعنی قبلاً اگر می‌تونستم چندین دقیقه خودم رو نگه دارم ولی الان به زور شاید یه دقیقه بتونم و اگر دستشویی نرم ممکنه کمی مدفوع خارج شه و بعد دیگه انگار فشار از روده برداشته میشه و تو همون حالت میمونه تا بعد از رفتن به دستشویی به شکل ارادی کلش رو دفع کنم.
    به نظرتون مشکل چی می‌تونه باشه ؟
    مشکل اسهال و یبوست ندارم .
    اگر مشکل حاد هست من مراجعه کنم

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *