درمان اسهال با روشهای فوری و خانگی

اسهال

در این صفجه قصد داریم به بررسی بیماری اسهال، علتها، علائم و انواع روشهای درمان اسهال با روش های خانگی و دارویی میپردازیم:

اسهال ( به انگیسی : diarrhea) یکی از مشکلات رایج گوارشی است. در برخی موارد این مشکل می تواند 2 تا 3 روز متوالی ادامه یابد. ولی معمولاً با مصرف دارو و تغییر رژیم غذایی قابل رفع است.

اسهال چیست؟

اسهال وضعیتی گوارشی است که موجب دفع مدفوع شل و آبکی میشود. در این موارد بیمار مکرر و سریعا نیاز به دفع دارد. با این حال اسهال معمولاً عارضه جدی نیست و به سرعت رفع میشود. این وضعیت ممکن است به تنهایی وجود داشته باشد یا با علائم دیگری مانند تهوع، استفراغ، درد شکم یا کاهش وزن همراه باشد. به ندرت اسهال بیشتر از 1 هفته طول می کشد، که در این صورت ممکن است از مشکلات جدی مثل سندرم روده تحریک پذیر (IBS) نشات بگیرد.

علت اسهال

اغلب علت اسهال، عفونت های ویروسی است. “آنفولانزای روده” شایع ترین بیماری مرتبط با اسهال است. این ویروس ها ممکن است با مصرف غذاهای آلوده، نوشیدن آب، عدم رعایت بهداشت دست ها و یا حتی عدم رعایت بهداشت بعد از اجابت مزاج وارد بدن شوند. دلایل دیگر عبارتند از:

علت اسهال
  • سوء مصرف الکل
  • حساسیت به غذاهای خاص
  • دیابت
  • بیماری های روده (مانند بیماری کرون یا کولیت اولسراتیو )
  • غذاهایی که سیستم گوارش را تحت تاثیر می دهند.
  • عفونت باکتریایی (علت مسمومیت های غذایی )
  • سوء مصرف ملین
  • داروها
  • تیروئید بیش فعال (پرکاری تیروئید)
  • پرتو درمانی
  • برخی از سرطانها
  • جراحی بر روی دستگاه گوارش
  • مشکل در جذب برخی مواد مغذی (“سوء جذب”)
  • سندروم روده تحریک پذیر

همچنین اسهال ممکن است بعد از یبوست ایجاد شود. به خصوص اگر فرد به سندرم روده تحریک پذیر مبتلا باشد.

به نقل از : my.clevelandclinic.org

اسهال مسافرتی اغلب با نوشیدن آب یا مصرف خوراکی های آلوده رخ میدهد، و در کشورهای در حال توسعه شایع تر است.
برای جلوگیری از اسهال مسافرتی باید چند نکته را رعایت کنید. 
مراقب آنچه می نوشید باشید.
آب لوله کشی ننوشید،
از تکه های یخ استفاده نکنید،
دندان های خود را با آب لوله کشی مسواک نزنید،
شیر، فرآورده های شیر یا آبمیوه های غیر پاستوریزه مصرف نکنید. 
همچنین هنگام میل کردن غذاهای محلی از دست فروشان خیابانی، خوردن گوشت خام یا نیم پز (و صدف)، و همچنین میوه ها و سبزیجات خام، مراقب باشید. 

علائم اسهال

ممکن است همراه با اسهال علائم دیگری ایجاد شود، این علائم عبارتند از :

علائم اسهال
  • نفخ شکم
  • گرفتگی عضلات شکم
  • مدفوع نازک یا شل
  • مدفوع آبکی
  • احساس مداوم و فوری برای تخلیه مدفوع
  • حالت تهوع
  • کمبود آب بدن
  • تب

علائم جدی تر که نیاز به مشورت سریع با پزشک دارند، شامل موارد زیر است:

  • خون یا مخاط در مدفوع
  • کاهش وزن
  • تب
  • خستگی

در صورتی که بیشتر از سه روز به اسهال مبتلا باشید و به اندازه کافی آب ننوشید، امکان دارد بدن دچار کم آبی شود. دهیدراته شدن بدن می تواند علائم خطرناکی را ایجاد کرده و یک مشکل جدی است.

چه موقع به دکتر مراجعه کنیم؟

در صورت تجربه علائم زیر لازم است، با با پزشک خود تماس بگیرید:

  • خون در اسهال یا مدفوع سیاه رنگ
  • تب بالا (بالای 40 درجه سانتی گراد)
  • اسهال که بیش از 2 روز ادامه دارد.
  • حالت تهوع
  • درد شدید در شکم
  • اسهال پس از بازگشت از مسافرت
  • تب یا تشنگی شدید

همچنین اگر همراه اسهال، علائم کم آبی بدن را دارید باید فوراً با پزشک خود تماس بگیرید. علائم کم آبی بدن به این شرح است:

  • ادرار تیره
  • کاهش میزان ادرار
  • افزایش ضربان قلب
  • سردرد
  • خشکی پوست

عوارض اسهال

عوارض اسهال

اسهال مزمن می تواند سلامت شخص را به خطر اندازد، ابتلا به بیماریهای نشیمنگاهی نظیر شقاق و بواسیر از شایعترین عوارض اسهال طولانی مدت است. این وضعیت اگر ادامه یابد می تواند باعث صدمه دیدن مقعد شود. بنابراین اگر دچار این وضعیت شدید با پزشک خود در این مورد مشورت کنید تا علت اصلی سریعاً تشخیص داده شده و درمان شود. درمان اسهال به مراتب ساده تر و سریع تر از درمان شقاق و یا درمان بواسیر است.

دیگر عارضه شایعی که در اثر اسهال ایجاد می شود، کم آبی بدن یا دهیدراته شدن است. سرگیجه و سردرد، عدم تمرکز و احساس خستگی و درد بدن از مهمترین علائم کم آبی بدن می باشد.

تشخیص علت اسهال

برای تشخیص علت ایجاد اسهال از روشهای مختلفی استفاده می کنند. در ابتدا سابقه پزشکی شما را بررسی می کنند. همچنین ممکن است از آزمایش های زیر جهت تشخیص علت بیماری استفاده شود.

  • بررسی نمونه های ادرار و خون
  • آزمایشات تصویربرداری برای بررسی التهاب و ناهنجاری های ساختاری روده
  • کشت مدفوع برای بررسی باکتریها، انگلها یا علائم بیماری
  • کولونوسکوپی برای بررسی روده بزرگ
  • سیگموئیدوسکوپی برای بررسی راست روده و کولون پایین

درمان اسهال

بیشتر موارد اسهال با گذشت چند روز و حتی خود به خودی درمان می شوند. اگر با وجود تغییر در رژیم غذایی و روشهای درمانی خانگی این وضعیت همچنان پابرجاست، پزشک داروها یا سایر روشهای درمانی را توصیه می نماید.

قرص اسهال

مصرف آنتی بیوتیک ها ممکن است به درمان اسهال ناشی از باکتری یا انگل کمک کنند. اما اگر ویروسی باعث اسهال شود، آنتی بیوتیک ها موثر نیستند. البته مصرف داروهایی دیگری از جمله بیسموت، آتاپولگیت، دیفنوکسیلات و لوپرامید می توانند به کاهش علائم بیماری کمک کنند. اما بهتر است قبل از مصرف این نوع داروها با پزشک خود مشورت نمایید. در ضمن از عوارض مصرف طولانی مدت این داروی اسهال می توانیم به یبوست اشاره کنیم.

درمان برای جایگزینی مایعات

همان طور که گفتیم اسهال موجب دهیدراته شدن بدن و یا از دست رفتن مقدار زیادی مایعات میشود. از آنجایی کاهش مایعات بدن خطرناک است پزشکان توصیه می کنند؛ در این مرحله از بیماری به اندازه کافی مایعات بنوشید. یک روش مناسب برای جایگزینی مایعات، مصرف نمک و مواد معدنی مانند سدیم و پتاسیم است زیرا مصرف آنها برای عملکرد بدن ضروری است. مصرف سدیم یا همان نمک به حفظ مایعات بدن کمک می کند.

با نوشیدن آب میوه های حاوی پتاسیم یا خوردن سوپ ها می توانید به حفظ سطح الکترولیت بدن کمک کنید. آب مرغ بدون چربی، مخلوط چای با عسل و نوشابه های بدون کافئین از دیگر گزینه های مناسب است. اما برخی از آب میوه ها مانند آب سیب ممکن است اسهال را بدتر کنند.

شیرخوارانی که از شیر خشک تغذیه می کنند، باید با مشورت پزشک از شیر خشک مناسب تری استفاده کنند. ولی نوزادانی که تغذیه آنها از شیر مادر است، نیازی به تغییر ندارند.

اگر اسهال به دلیل وضعیت های جدی تری مانند بیماری التهابی روده ایجاد شود، بهتر است سریعاً با یک متخصص گوارش مشورت کنید. اگر اسهال مزمن موجب درد و ناراحتی این موضع شده است می توانید از حمام سیتز استفاده کرده و یا دوش آب گرم بگیرید. در مواردی که مقعد دچار خارش و یا سوزش شده استفاده از پماد آنتی هموروئید نیز توصیه می شود.

داروهای خانگی

داروهای خانگی برای درمان اسهال

معمولاً اسهال بدون هیچ درمان خاصی برطرف میشود. اما توصیه می کنیم برای درمان این بیماری در کوتاه ترین زمان ممکن نکات زیرا را رعایت کنید:

  • مصرف ماست کم چرب می تواند یکی از بهترین گزینه ای درمان خانگی اسهال باشد. اما مصرف سایر لبنیات به خصوص شیر میتواند وضعیت را تشدید کند.
  • مصرف مایعات شفاف از جمله آب، آبگوشت و آب میوه های طبیعی را فراموش نکنید!
  • از مصرف کافئین و الکل خودداری کنید.
  • به تدریج با بازگشت حرکات روده به حالت طبیعی، غذاهای نیمه جامد و کم فیبر را به رژیم غذایی اضافه کنید. کته، سیب زمینی پخته شده، نان تست، تخم مرغ یا مرغ و موز رسیده از بهترین گزینه هستند.
  • به مدت چند روز از مصرف غذاهایی مانند لبنیات، غذاهای چرب، غذاهای پر فیبر، غذاهای شیرین یا ادویه ها خودداری کنید .
  • مصرف چای سیاه به علت دارا بودن تانن می تواند به عنوان داروی ضد اسهال کاربرد داشته باشد. بهتر است از چای جوشیده استفاده کنید.
  • دم کرده ریحان و دم کرده یونجه نیز می توانند در درمان این بیماری اثر گذار باشند.
  • پاکسازی روده

برای درمان اسهال چی بخوریم ؟

علت اسهال هرچه که باشد، رژیم غذایی و اسهال رابطه ای مستیقم باهم دارند. حتی اسهال های مزمن را نیز می توان با تغییر رژیم غذایی درمان نمود. هنگامی که شما یک دوره اسهال را تجربه می کنید ، غذاهای خاصی وجود دارد که می توانید برای کمک به سیستم گوارش خود برای بازگشت به مسیر درست خود مصرف کنید. همچنین غذاهای خاصی وجود دارد که باید از آنها اجتناب کنید.

  • غلات پخته شده
  •  آب سیب
  • موز
  • برنج
  • نان تست
  • آبگوشت های رقیق، مانند آب مرغ یا آب گوشت گاو، با حذف هرگونه چربی
  • چای بدون کافین

برای درمان اسهال چی نخوریم؟

بسیاری از خوراکی ها هستند که می توانند باعث تحریک سیستم گوارشی و یا تشدید اسهال شوند. غذاهایی که هنگام ابتلا به اسهال باید از آنها اجتناب کرد، عبارتند از:

  • شیر و محصولات لبنی (از جمله نوشیدنی های پروتئینی مبتنی بر شیر)
  • غذاهای سرخ شده و چرب
  • غذاهای ادویه دار
  • غذاهای فرآوری شده، به ویژه آنهایی که دارای مواد افزودنی هستند.
  • گوشت خوک و گوساله
  • ساردین
  • سبزیجات خام
  • ریواس
  • پیازها
  • ذرت
  • تمام مرکبات
  • الکل
  • قهوه، نوشابه و سایر نوشیدنی های کافئین دار یا گازدار
  • شیرین کننده های مصنوعی، از جمله سوربیتول

اسهال در کودکان

اگر کودک دچار اسهال شدید شد، باید سریعا با پزشک خود تماس بگیرید. کودکان خردسال بیشتر از بزرگسالان در معرض عوارض اسهال و خطر کم آبی هستند. همچنین نمی توان اسهال در کودکان را مانند بزرگسالان درمان کرد. داروهای بدون نسخه می توانند در کودکان خردسال خطرناک باشند.

مهم است که کودک خود را هیدراته نگه دارید. بهترین گزینه هم در این مورد شیر مادر است. در مورد مصرف سایر داروها باید با پزشک مشورت کنید تا با توجه به شرایط سنی و وضعیت جسمی داروی مناسب را به شما پیشنهاد کنند.

پیشگیری

اگرچه اسهال به طور کامل قابل پیشگیری نیست، اما با رعایت چند نکته ساده می توان احتمال ایجاد آن را به حداقل کاهش داد:

  • شستن مرتب دست ها به خصوص قبل از غذا خوردن
  • سرو غذا بلافاصله پس از تهیه آن
  • قرار دادن باقیمانده غذاها در یخچال ها
  • پرهیز از مصرف غذاهای بیش از حد چرب

سوالات متداول

چگونه سریعاً اسهال را درمان کنیم؟

موز، سیب زمینی، برنج و نان بخورید.

اسهال چه مدت طول میکشد؟

اسهال حاد در طی 2 روز نهایتاً 2 هفته درمان میشود. اسهال مزمن که ممکن است بیشتر از 4 هفته ادامه داشته باشد. ممکن است، ناشی از بیماریهای مثل کولیت یا سندروم روده تحریک پذیر ایجاد شده باشد.

چه موقع برای اسهال به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر اسهال بیشتر از 2 روز ادامه داشته و با علائمی مثل تب بالا همراه است.

چه نوع اسهالی خطرناک است؟

اگر در طی 24 ساعت بیشتر از 10 بار دفع مدفوع شل داشته باشید، خطرناک است.

آیا اسهال از علائم کرونا است؟

بله، در حدود یک چهارم از بیماران مبتلا به ویروس کرونا یا بیماری کوئید 19 علائم گوارشی مثل اسهال دارند.

چه خوراکی هایی اسهال را سریع متوقف می کنند؟

غذاهایی مثل موز، برنج، سیب و نان تست از غذاهای نشاسته ای و کم فیبر هستند که با افزایش حجم مدفوع به درمان اسهال کمک می کنند.

چه نوشیدنی هایی به درمان اسهال کمک می کنند؟

محلول های آبرسان خوراکی یا آب میوه های رقیق شده، نوشیدنی های ورزشی رقیق شده، آبگوشت شفاف یا چای بدون کافئین استفاده کنند. نوشیدنی های قندی، گازدار، کافئین دار یا الکلی می توانند اسهال را بدتر کنند، بنابراین اگر نوشیدنی های شیرین را می نوشید، حتما رقیق کنید. 

آیا اسهال از علائم اضطراب است؟

اضطراب علاوه بر اینکه بر احساس ذهنی فرد تأثیر می گذارد، می تواند تأثیرات فیزیکی نیز داشته باشد. یک نشانه فیزیکی رایج اضطراب، اختلالات دستگاه گوارش، از جمله اسهال است.

آیا تخم مرغ برای اسهال مفید است؟

بله، در اکثر افراد مبتلا به اسهال، تخم مرغ به کند شدن حرکات روده و درمان اسهال کمک می کند. بنابراین در صورت ابتلا به اسهال می توانید تخم مرغ آب پز بخورد به شرطی که به تخم مرغ حساسیت نداشته باشد.

چه نوع سوپی برای اسهال مفید است؟

برای درمان اسهال باید مایعات را همراه با نمک و سایر مواد معدنی که تعادل مایعات را در بدن شما حفظ می کنند، مصرف نمایید. سوپ های حاوی آبگوشت به جایگزینی نمک و مایعات کمک می کنند تا از کم آبی بدن جلوگیری کنند. آب مرغ، گوشت گاو یا سبزیجات را امتحان کنید.

آیا ماست به درمان اسهال کمک می کند؟

بله، ماست ممکن است به افراد کمک کند تا سریعتر بهبود یابند . باکتری های طبیعی در ماست ممکن است به بهبود هضم کمک کنند.

آیا آنتی بیوتیک ها می توانند باعث اسهال شوند؟

اکثر آنتی بیوتیک ها (کلیندامایسین، اریترومایسین ها و آنتی بیوتیک های طیف وسیع) می توانند باعث اسهال شوند. آنتی بیوتیک ها می توانند تعادل باکتری هایی که به طور معمول در روده ها یافت می شوند را تغییر دهند و به انواع خاصی از باکتری ها مانند C. difficile اجازه رشد دهند.

چه راه حلی برای کاهش درد و سوزش مقعد ناشی از اسهال وجود دارد؟

نشستن در آب گرم و خشک مقعد با دستمال یا حوله نرم می تواند درد و سوزش را کاهش دهد. اگر سوزش شدید است استفاده از پماد آنتی هموروئید نیز می تواند موثر باشد.

آیا اسهال کشنده است؟

اسهال بسیار شایع است، اما این بدان معنا نیست که نمی تواند خطرناک باشد. در موارد شدید ممکن است بدن دچار کم آبی شدید شود و این می تواند منجر به عوارض جدی شود. کم آبی بدن یکی از خطرناک ترین عوارض اسهال است. در نوز ادان و کودکان و افراد مسن، این می تواند عواقب جدی داشته باشد.

16 دیدگاه دربارهٔ «درمان اسهال با روشهای فوری و خانگی»

  1. سلام آقای دکتر
    من یک هفته هست که مداوم اسهال دارم و خیلی اذیت شدم. این علائم کم آبی که گفته بودین هم دارم. باید چیکار کنم؟

  2. سلام جناب دکتر من چند روز پیش اسهال داشتم و رفتم دکتر دارو دادن خوب شدن الان بازم دچار اسیهال شددم باید چه کار انجام بدم دیگه خسته شدم وااقعا!!

    1. مشاور کلینیک

      سلام. علت های زیادی دارد. ممکن هست سندروم روده تحریک پذیر داشته باشید. باید تحت نظر پزشک باشید.

  3. سلام وقت بخیر
    من 25 سالم هست و بیماری IBS دارم یه مدت طولانی اسهال داشتم و دارم. چند روز پیش متوجه خونریزی مقعدی شدم به نظرتون ربطی به بیماریم داره؟

    1. مشاور کلینیک

      سلام باید تخت نظر پزشک باشید و معاینه بشین. ممکن هست مقعد در اثر اسهال مزمن آسیب دیده باشد.

  4. سلام آقای دکتر دخترم دو هفته ای هست که اسهال داره و بند نمی یاد باید چیکار کتم که خوب بشه؟ ممنون

  5. سلام وقت بخیر
    آیا اسهالی که در نتیجه ی مصرف آب آلوده ایجاد شده است را میتوان در خانه درمان کرد؟ من بعد از یک هفته هنوز همین مشکل دارم ممنون میشم راهنمایی بفرمایید.

    1. مشاور کلینیک

      سلام. بله با درمان خاتگی رفعش کنید. اگر علائم در طی 1 هفته برطرف نشد، برای معالجه به پزشک مراجعه کنید.

  6. سلام. آیا اسهال میتونه به دلیل بیماریهای خطرناک باشه؟ من یک مدل طولانی هست که این مشکل دارن و رفع هم نمیشه/

    1. مشاور کلینیک

      سلام. بله ممکن هست با بیماری های خطرناک در ارتباط باشد. در اولین فرصت برای بررسی وضعیت به پزشک گوارش مراجعه کنید.

  7. سلام اقای دکتر من نزدیک به ۲ ماه اسهال میشم ولی هیچ دردی یا کم ابی ندارم فقط زود خسته میشم تعداد دستشویی رفتنم هم نرمال است ولی به شکل اسهال

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *